POJAVA BOLESTI TOKOM SKLADIŠTENJA BILJNIH PLODOVA

-KAKO BOLJE I DUŽE SAČUVATI  ONO ŠTO PROIZVEDEMO-

Tokom čuvanja povrća i voća u skladištima javlja se veliki broj patogena, koji mogu značajno umanjiti tržišnu vrednost plodova i krajnji ekonomski efekat proizvodnje.

POJAVA BOLESTI TOKOM SKLADIŠTENJA

Bolesti koje se javljaju na uskladištenom povrću i voću su prouzrokovane različitim bakterijam i gljivama:

– Erwinia spp, Xantomonas spp. i Pseudomonas spp.
bakterije koje dovode do vlažne truleži gotovo svih vrsta povrća i voća koje se manifestuje u vidu omekšavanja tkiva i razvoja neprijatnog mirisa (kod pojave Erwinia spp) uskladištenih proizvoda.
– Fusarium oxysporum
uvenuće lukovičastog povrća, paradajza, paprike, patlidžana i krompira.
– Penicillium spp. patogeni koji prouzrokuju plavo zelenu plesan ekonomski značajni naročito za jabuku ali javlja se i na lukovičastom povrću. Bolest nastaje kao posledica infekcije gljivom usled povrede pokožice jabuke od peteljke, nagnječenja od udarca tokom branja, povrede od insekata, oštećenja od noktiju berača, povreda tokom sortiranja…

– Rhizopus spp., Aspergilus niger su patogeni koji prouzrokuju crnu trulež na plodovima tokom čuvanja. Niska temperatura čuvanja odlaže razvoj gljive, ali rast gljive se nastavlja na temperaturi oko 15 stepeni. Javlja se još tokom vegetacije na lubenicama, dinjama, ali tokom skladištenja značajne su za šargarepu, lukovičasto povrće…

– Botrytis spp.
siva trulež na lukovičastom povrću, zelenoj salati, paradajzu, paprici, patlidžanu. Kod lukovičastog povrća prilikom čuvanja nakon 10-ak dana dolazi do omekšavanja vrata lukovica. Sitna telašca – sklerocije razvijaju na ovojnim listovima lukovica. Kod paprike Botrytis spp.se razvija dobro u uslovima koji se preporučuju za čuvanje plodova paprike.
– Colletotrichum spp.
antraknoza krastavca, lubenice, dinje, leguminoza, lukovičastog povrća, gorka trulež plodova jabuke – formira toksine koji zaraženom plodu daju gorak ukus. Simptomi se razvijaju u voćnjaku na plodovima u uslovima visoke vlažnosti tokom leta i jeseni, a do pojave bolesti naroćito dolazi po iznošenju jabuke iz hladanječe.
–Alternaria spp.
pegavost lukovičastog povrća, krastavca, dinje, lubenice, šargarepa, paradajza, patlidžana, paprike, jabuke… Širenje patogena je naročito izraženo na mestima mehaničkih oštećenja. Pege su nepravilnog oblika manje ili više okrugle, braon do crne boje, suve, sunđeraste.

Najveće štete nastaju na korenu mrkve koja se čuva u hladnjačama koji brzo propada i dalje se širi na susedne korene. Najčešće plodovi nemaju simptome odmah nakon berbe, već u procesu dozrevanja i po izlasku iz hladnjače. Kod paprike razvija se na plodnoj dršci i čašici ploda naročito nakon ozlede usled niskih temperatura.

FAKTORI KOJI UTIČU NA POJAVU BOLESTI U SKLADIŠTU

1. Uslovi tokom gajenja u polju ili zatvorenom prostoru
2. Faktori tokom berbe i transporta plodova

Bolesti koje se na poljoprivrednim proizvodima razvijaju nakon berbe  mogu nastaati tokom vegetacije u polju usled neadekvatne zaštite, kao posledica oštećenja ploda tokom berbe, sortiranja, transporta…kao i neadekvatnog čuvanja.

Sortiment veoma često utiče na ponašanje biljaka prema mnogim fitopatogenim parazitima svojom različitom osetljivošću prema patogenima, isto tako i na ponašanje u transportu kao i na čuvanje u skladištu. To znači da organizovanje vegetacione sezone mora biti u skladu sa ciljem o vremenu plasmana proizvoda.

Neizbalansirano djubrenje može uticati na pojavu nekih patogena,tako na pr nedostatak kalcijuma kod paprike, paradajza i lubenice prouzrokuje truljenje vrha ploda ili jednostrano đubrenje azotom kod karfiola prouzrokuje vlažnu trulež glavica nakon berbe.

Sve fitosanitarne mere u sklopu integralnih mera zašite tokom vegetacije imaju za cilj da smanje infekcioni materijal mnogih prouzrokovača bolesti i time obezbede zdravstveno ispravan proizvod koji se skladišti (adekvatna hemijska zaštita, sakupljanje i uništavanje obolelih plodova, uklanjanje obolelih biljaka, uništavanje korova..). Bolesti skladišta su često produžetak skrivenih patogena na ubranim plodovima koji samo nastavljaju razvoj u povoljnim uslovima u skladištu.

Optimalno vreme berbe sa optimalnom zrelošču plodova, sa što manjim oštečivanjem plodova pri berbi, pakovanju u adekvatnoj ambalaži doprinosi da skladištenje bude što bezbednije i dugotrajnije.

Koriščenje optimalnog režima skladištenja sa naglaskom na optimalnu temperaturu i vlažnost, sadržaj ugljen dioksida i etilena, a pri tome treba znati da svaki proizvod određene biljne vrste ima specifične zahteve prilikom skladištenja.

PREPORUČENI  USLOVI  SKLADIŠTENJA ZA POJEDINE VRSTE POVRĆA I VOĆA (Snowdon,1990.)