PESTICIDI

HILJADU ZAŠTO HILJADU ZATO O PESTICIDIMA!!!

POJMOVI ZA BOLJE RAZUMEVANJE PRAVILNE PRIMENE PESTICIDA !!!

Pesticidi kao grupa hemijskih sredstava za zaštitu bilja su u upotrebi vec duži niz godina. Poljoprivredni proizvodjači ih koriste u proizvodnji u velikim količinama mada mnogi od njih nisu upoznati šta u stvari predstavljaju ovi preparati.

ŠTA SU PESTICIDI – SREDSTVA ZA ZAŠTITU BILJA

Pesticidi su proizvodi hemijskog ili biološkog porekla koji se koriste za uništavanje štetnih organizama u poljoprivrednoj proizvodnji.

Sredstvo za zaštitu bilja -pesticid je gotov proizvod u obliku u kojem se stavlja na tržište. Sastoji se od aktivne supstance ( jedne ili više) i koformulanata.

1.Aktivna supstanca -materija je glavni sastojak i glavni nosioc delovanja sredstva za zaštitu bilja tj. ona supstanca koja direktno deluje na ciljni organizam

Tehničke nečistoće su nezaobilazni produkti sinteze aktivne materije i oni se najčešće ne mogu odstraniti od aktivne supstance, te ulaze u sastav gotovog proizvoda. Njihov sadržaj u gotovom proizvodu zavisi direktno od kvaliteta sirovina i kvaliteta tehnologije proizvodnje

2.Koformulanti su drugi sastojci koji, pored aktivne supstance, ulaze u sastav preparata poput emulgatora, razređivača, okvašivača, nosača, punioca, antipenušavaca, UV protektanati itd. Oni obezbeđuju optimalnu pripremu (rastvaranje preparata u vodi), primenu (prskanje, lepljenje na list, usvajanje u biljku) i delovanje. Bez njih, aktivna materija ne bi mogla da ostvari pun efekat.

Lista odobrenih aktivnih supstanci je popis aktivnih supstanci  koje su dozvoljene za korišćenje u sredstvima za zaštitu bilja u Srbiji, a koja se preuzima iz relevantnih EU propisa. Aktivna supstanca se odobrava u EU nakon sprovođenja veoma složenih i zahtevnih procedura procene aktivne supstance i sa njome povezanih rizika.  Samo ona sredstva koja sadrže aktivne supstance koje su navedene na ovoj listi mogu se registrovati.

PESTICIDI I ŠTETNI ORGANIZMI

1.Su prouzrokovači biljnih bolesti:

gljive, bakterije, virusi,viroidi, mikoplazme…

2.Beskičmenjaci

Insekti, grinje, krpelji…

3.Glodari

Pacovi, miševi, voluharice…

4.Puževi

5.Korovske biljke

U odnosu na štetne organizme koje suzbijaju, pesticidi se dele na tri osnovne grupe:

1.HERBICIDI– namenjeni za suzbijanje zeljastih i drvenastih korova, algi, mahovina, lišajeva i parazitnih cvetnica.

Herbicidi mogu biti sistemični, lokalsistemični i nesistemični, odnosno kontaktni u zavisnosti od sposobnosti preparata da se kreće (translocira) u biljci.

Podela može biti i prema delovanju na gajenu biljku, te su grupisani u selektivne i neselektivne herbicide.

Herbicidi se dele i po nameni za šta su pozicionirani:

“graminicidi”-suzbijaju uskolisne korove

“desikanti”- izazivanje uvenuća i sušenja biljaka

 “defolijanti”- izazivanje prevremeno opadanja lišća

“arboricidi” – uništavanje drvenastih korova

Osnovni principi za pravilan izbor herbicida je fenofaza razvoja gajene biljke,  brojnost i pokrovnost korovskih biljaka koje ugrožavaju usev, spektar delovanja herbicida.

2.FUNGICIDI–su namenjeni za suzbijanje gljiva prouzrokovača biljnih bolesti.

Prema načinu delovanja na patogena mogu biti:

– preventivni (protektivni) koji suzbijaju patogena kad dospe na površinu biljke pre ostvarene infekcije,

 -kurativni fungicidi koji suzbijaju patogene posle ostvarene infekcije

– fungicidi sa rezidualnim delovanjem  – preventivni ili kurativni sa produženim delovanjem.

Prema pokretljivosti u biljci mogu biti:

 -kontaktni (nesistemični, površinski) – ne kreću se u biljci,

 -sistemici (translokacioni) – kreću se kroz biljku ascedentno i descedentno 

-lokal -sistemici (ograničeni sistemici) – kreću se kroz biljku ograničeno, samo oko mesta primene, najčešće u okviru lista pa se još označavaju i kao translaminarni.

Prema objektu koji se tretira mogu biti

– fungicidi za tretiranje semena i sadnog materijala,

– za suzbijanje prouzrokovača bolesti u zemljištu  

– za tretiranje nadzemnih delova biljaka (folijarna primena).

U odnosu na druge kategorije štetnog organizma dele se na:

 “baktericidi”, “algicidi”…

 Podgrupe uske specijalizacije fungicida  su “botriticidi” (koji deluju na oboljenja iz grupe botritisa, zatim fungicidi za tretiranje semena i rasada…)

3.INSEKTICIDI– namenjeni za suzbijanje štetnih insekata.

Prema načinu delovanja insekticidi se dele na:

– kontaktne (deluju na mestu dodira odnosno, kontakta s insektom ili biljkom)

– digestivne ili utrobne (insekticidi koji nakon dospevanja u probavne organe manifestuju svoje delovanje)

– inhalacione (insekticid koji deluje svojom gasovitom  fazom nakon udisanja)

– repelentne (odbijaju izvesne štetočine)

– regulatore rasta i razvoja insekata (utiču na metabolizam gajenih biljaka ubrzavanjem, usporavanjem ili modifikovanjem pojedinih fizioloških procesa).

Prema načinu primene insekticidi:

– primena preko zemljišta,

-za zimsko tretiranje voćaka i vinove loze,

-zatim insekticidi za tretiranje semena, rasada i sadnog materijala,

-insekticidi za folijarno tretiranje biljaka,

– insekticidi za suzbijanje štetnih insekata i grinja u skladištu,

– insekticidi za tretiranje drveta- trupaca i drvene građe.

U okviru grupe insekticida, razvile su se podgrupe 

 -akaricidi (suzbijanje grinja),

-limacidi ili moluskocidi (suzbijanje puževa),

-rodenticidi (suzbijaju glodare),

 -“aficidi” (suzbijaju vaši).

-atraktanti  – sredstva koja privlače štetne insekte.

Kod primene insekticida, kao i drugih pesticida, od presudnog značaja je primena preparata sa različitim mehanizmom delovanja kako ne bi došlo do pojave rezistentnosti. Zbog toga je važno poznavanje pripadnosti određenog preparata hemijskoj grupi i mehanizam delovanja.

Biopesticidi

Poslednjih decenija, a u skladu sa širenjem organske proizvodnje i očuvanjem životne sredine razvila se posebna grupa biopesticida. Biopesticidi su određeni tipovi pesticida koji su dobijeni iz prirodnih materijala kao što su mikroorganizmi (gljive, bakterije, virusi…), biljnog (ekstrakti iz biljaka) i životinjskog sveta (nematode…) i nekih minerala. Osnovne karakteristike biopesticida su da su manje toksični, aktivni su samo prema ciljanom štetnom organizmu, brzo se razgrađuju i nemaju rezidualno delovanje i  za sada nije utvrđena rezistentnost ciljanih štetnih organizama prema njima.