FUZARIOZNO UVENUĆE PARADAJZA
FUZARIOZNO UVENUĆE PARADAJZA
Uzdužni presek stabaoca mladih biljaka pradajza zaraženih fuzariozom
Gljive iz roda Fusarium ubrajaju se u ekonomski najznačajnije od kojih su neke saprofitske, a neke vrste prouzrokuju oboljenja pod nazivom fuzarioze. One se javlaju na valikom broju biljnih vrsta, a njihova rasprostranjenost proizilazi iz činjenice da su ove gljive sposobne da se prilagođavaju različitim agroekološkim i klimatskim uslovima kao i domaćinima.
U proizvodnji paradajza najznačajnija je fuzarioza koju prouzrokuje gljiva F.oxysporum f. sp. lycopersici , a javlja se uglavnom u staklenicima i plastenicima, ali i u proizvodnji na otvorenom. Iako se simptomi ovog oboljenja na paradajzu javljaju kasnije tokom proizvodnje, jedna od najznačajnijih mera koja će sprečiti pojavu fuzarioza jeste proizvodnja zdravog rasada paradjaza je najvažnija mera u zaštiti od ovog patogena. sada je vreme da se proizvede zdrav rasad bez prisustva ovog patogena. Proizvodnja zdravog rasada oslobođenog od ovog patogena je garancija uspešne dalje proizvodnje!
PREVENTIVNE MERE KOJE MOGU UMANJITI POJAVU FUZARIOZA
1.Izbor otpornijih sorti predstavlja sigurnu meru u zaštiti od prouzrokovača fuzarioza, ali u sklopu i drugih preventivnih mera. Rad na stvaranju otpornih sorti otežava postojanje fizioloških rasa ovog patogena. Do sada su uglavnom selekcionisani hibridi paradajza koji su otporni na rase 1 i 2.
2.Sobzirom da patogen prezimljava u zemljištu i na biljnim ostacima osnovna mera jeste višegodišnji plodored.
3.U rasadničkoj proizvodnji poštovati opštu higjenu (sve alatke dezinfikovati, radne stolove, posude…), a zemljište za proizvodnju rasada i dalju proizvodnju dezinfikovati ili koristiti gotov sterilan supstrat
4.Korišćenje zdravog kontrolisanog semena za setvu koje pored zdravstvene ispravnosti treba da poseduje dobre karakteristike klijavosti da bi se obezbedilo što brže i bezbednije nicanje sa ciljem da se izbegne infekcija.
Obezbediti optimalan mikroklimat za klijanje i nicanje biljaka, a setva što optimalnija kada je u pitanju dubina i gustina setve.
Jedna od hemijskih mera koju treba primeniti u cilju zaštite od ovih i drugih patogena u proizvodnji rasada jeste zalivanje nakon setve rastvorom fungicida na bazi propamokarb hidrohlorida + Fosetil aluminijum (Previcur energy) zalivanjem mladih niklih biljaka u količini 3-6 ml sa 2 l vode koje zaliti biljke na 1 m2, zalivanje ponoviti pre pikiranja i pre rasađivanja.
PRIMENA FUNGICIDA I EFEKTI
1.Primena nakon setve u rasadničkoj proizvodnji –preventivna primena, sprečava ranu infekciju tokom klijanja i nicanja mladih biljaka
2.Zalivanjem mladih biljaka i mesta na kojima se primećuje propadanje biljaka ili poleganje rasada sprečava se dalji razvoj širenje bolesti (zaustavlja se razvoj micelije i sporulacija gljive).
Primena pri pojavi bolesti čiji uzrok može da bude i gljiva Fusarium spp.
3.Primenom fungicida u rasadničkoj proizvodnji, mlade biljčice postaju otpornije na bolesti.
SIMPTOMI BOLESTI
U prvim fazama infekcije patogen prodire u koren, a zatim u stablo, zapušavajući sprovodne sudovne snopiće zbog čega dolazi do prekida protoka vode i mineralnih materija u biljci.
Na poprečnom ili uzdužnom preseku stabla može se zapaziti tamnjenje sudovnih snopića.
U plodonošenju paradajza simptomi oboljenja su hloroza donjeg lišća, zametnuti plodovi ostaju sitni i opadaju. Biljke gube turgor i svenjavaju u najtoplijem delu dana, a njihov prividan oporavak vidimo nakon zalivanja u večernjim satima.
Patogen intenzivnije zaražava biljke ukoliko su u stresnim uslovima usled neadekvatne ishrane ili zbog neodgovarajućeg mikroklimata pre sevega zemljišta što dovodi do opadanja otpornosti biljaka.Bilo je slučejava da intenzivnu pojavu ovog oboljenja imamo u vreme berbe paradajza čime vegetacija i plodonošenje bude skraćeno.
Fuzariozno uvenuće se intenzivnije javlja pri višim temperaturama na kiselim i peskovitim zemljištima.
Patogen se održava u zemljištu hlamidosporama na mrtvim biljnim ostacima koje mogu dugo očuvati vitalnost. Na obolelim biljnim tkivima pri vlazi javlja se micelija koja obrazuje konidiofore, makrokonidije i mikrokonidije. Konidijama gljiva se lako rasejava, pretežno kišnim kapima i vodom za zalivanje.
